Formy modlitwy przedróżańcowej:
W średniowieczu znany był także na Zachodzie akatyst ("akatistos" oznacza: hymn śpiewany na stojąco), z powtarzanymi wezwaniami "Chairo" (= łac. "Ave"). W XI i XII w. znane było powtarzanie "Ave Maria, gratia plena Dominus Tecum, benedicta Tu in mulieribus et benedictus fructus ventrist tui", początkowo bez konkretnej formy.
Różaniec stopniowo zastępował modlitwę psalmami. Od starożytności uczono się psalmów na pamięć (por. "Wyznania" św. Augustyna; Ojcowie Pustyni). Gdy psalmy stały się niezrozumiałe (łacina !), lud odmawiał w tym czasie inne modlitwy - np. "Ojcze nasz". Paciorki służyły pierwotnie do liczenia modlitw "Ojcze nasz".
Psalmy dzielono na 3 etapy życia człowieka (3 x 50 = 150): 1-50 - nawrócenie (zgodnie z tekstem Ps 50: "Zmiłuj się nade mną"); 50-100 - życie łaską i sprawiedliwością (zgodnie z Ps 100: "Chcę opiewać sprawiedliwość i łaskę"); 100-150 - życie wieczne (według Ps 150: "wszystko co żyje, niech chwali Pana").
Na wzór tego schematu 150 modlitw "Ave Maria" dzielono na: "5 radości Maryi", albo na różne "boleści Maryi", albo na "5 plag Chrystusa" etc.
Od ok. 1300 dodano do "ventris tui" słowo "Jesus", a porem określenia "Jesus qui" ("który..." + odpowiednie sceny biblijne), np. "Jezus, który narodził się w Betlejem".
Ok. 1400 podzielono życie Jezusa na 50 clausulae. Były to różańcowe "dodatki" do słowa "Jezus". Modlitwa różańcowa składała się wtedy z 50 Ave. Od ok. 1450 istniało już 150 clausuae podzielonych na działy: dzieciństwo, życie publiczne, męka Jezusa. Ok. 1500 we Włoszech pojawia się nazwa "tajemnica" - "misterio" (z określeniami: gaudioso, doloroso, glorioso).
Jeszcze w XVI w. wciąż mówi się na różaniec: Psałterz Matki Bożej.
Sama nazwa "różaniec" (rosaire, Rosenkranz) = oznaczała w średniowieczu zbiór tekstów na określony temat (np. zbiór prawniczy albo dogmatyczny). Stąd "rosarium" to nazwa zbioru zawierającego "calusulae".
W nowożytności wprowadzono tzw. "żywy różaniec" (XIX w. Francja). Leon XIII wydał 12 encyklik o różańcu.
OBJAWIENIA PRYWATNE
Chodzi tu o objawienia w Fatimie (od 13 V do 13 X 1917 r.) i ich owoc, którym są majowe i październikowe nabożeństwa różańcowe oraz zwyczaj podkreślania pierwszej soboty miesiąca.
***
Teologiczna wartość różnych źródeł różańca jest różna. Pismo św. jest materialnym źródłem wiary chrześcijańskiej, które przyjmujemy tzw. "wiarą Boską". Tradycja to interpretatywne źródło wiary, które też przyjmujemy "wiarą Boską", o ile chodzi o autentyczną interpretację danych biblijnych. Objawienia prywatne natomiast są fakultatywnym źródłem pobożności, przyjmowanym tzw. "wiarą ludzką".